ازدواج به عنوان یک قرارداد حقوقی مهم، نیازمند آگاهی کامل از حقوق و تعهدات طرفین می باشد و شروط ضمن عقد، یکی از ابزارهای قانونی برای ایجاد تعادل در حقوق زوجین محسوب میشود و می تواند از بسیاری اختلافات در آینده جلوگیری کند. بسیاری از زوجین با مشورت با بهترین وکیل شیراز، این شروط را به دقت با هم بررسی و تنظیم میکنند تا زندگی مشترک پایدارتری داشته باشند. در این مقاله به بررسی جامع شروط ضمن عقد، انواع آن و شروط ۱۲ گانه ضمن عقد و نکات مرتبط خواهیم پرداخت.
شروط ضمن عقد چیست؟
شروط ضمن عقد به شروطی گفته می شود که در عقدنامه بین زوجین درج می گردد و طرفین را ملزم به ایفای تعهدات می کند. این شروط می توانند شامل توافقات مالی، تعیین میزان مهریه، شرایط مربوط به ازدواج زوجین و تعیین حقوق و وظایف مرتبط با فرزندان باشند و طبق ماده ۱۱۱۹ قانون مدنی ایران، طرفین میتوانند هر شرطی را که مخالف مقتضای ذات عقد نکاح نباشد، در عقدنامه درج نمایند. این شروط، تعهداتی الزامآور ایجاد میکنند و در صورت عدم رعایت، میتوانند منجر به حق فسخ یا درخواست طلاق برای طرف متضرر شوند.
هدف اصلی از این شروط، ایجاد توازن در حقوق زوجین، به ویژه حمایت از حقوق زنان در چارچوب قوانین خانواده می باشد. شروط عقدنامه اغلب در سند ازدواج وجود دارند، اما زوجین میتوانند شروط دیگری نیز به آن اضافه کنند و این ابزار حقوقی، با کمک وکلای متخصص مانند بهترین وکیل طلاق در شیراز، میتواند به طور دقیق تنظیم گردد تا از سوءاستفاده جلوگیری شود.
انواع شروط ضمن عقد
انواع شروط ضمن عقدشروط ضمن عقد به سه دسته تقسیم بندی می شوند:
- شرط صفت که به ویژگی یا صفتی از طرفین عقد اشاره می کند،
- شرط نتیجه که به وقوع یا عدم وقوع امری در آینده اشاره دارد
- شرط فعل که انجام یا عدم انجام فعلی را برای یکی از طرفین عقد مشخص می کند
هدف اصلی از این شروط، ایجاد توازن در حقوق زوجین، به ویژه حمایت از حقوق زنان در چارچوب قوانین خانواده می باشد.
شرط صفت
شرطی است که به کیفیت یا کمیت مورد معامله که در اینجا به عقد نکاح مربوط میشود. اگر صفتی خاص برای یکی از زوجین شرط شود و پس از عقد معلوم گردد که فاقد آن صفت می باشد، طرف مقابل حق فسخ عقد را خواهد داشت. برای نمونه، اگر شرط شود که زوج دارای مدرک تحصیلی خاصی می باشد یا شغل مشخصی دارد و این صفت وجود نداشته باشد، زوجه میتواند عقد را فسخ نماید. این شرط برای جلوگیری از فریب در ازدواج مفید است و ضمانت اجرای آن خیار فسخ می باشد.
شرط فعل
شرطی است که انجام یا عدم انجام عملی خاص را بر یکی از زوجین الزام میداند و این عمل میتواند مثبت یا منفی باشد و طرف را وادار به انجام کار یا خودداری از انجام کاری کند. برای نمونه، شرط ادامه تحصیل زوجه یا عدم ترک کشور بدون اجازه مشترک است و در صورت تخلف از شرط فعل، ابتدا امکان الزام به اجرای شرط وجود دارد و اگر ممکن نباشد، حق فسخ عقد برای مشروط له ایجاد میگردد. این نوع شرط برای تنظیم رفتارهای آینده زوجین بسیار کاربردی می باشد.
شرط نتیجه
شرطی است که تحقق یک امر حقوقی خاص در خارج را ضمن عقد الزام میکند و نیاز به عمل حقوقی جداگانه ای هم ندارد. مثال کلاسیک آن، شرط وکالت زوجه در طلاق می باشد که نتیجه آن، اعطای حق طلاق به زن در شرایط خاص می شود و این شرط بلافاصله پس از عقد محقق میگردد و ضمانت اجرای قوی دارد. شرط نتیجه اغلب برای اعطای حقوق ویژه مانند وکالت در امور مالی یا طلاق استفاده میگردد.
شروط ۱۲ گانه ضمن عقد
شروط ۱۲ گانه ضمن عقدشروط ۱۲ گانه ضمن عقد، شروطی هستند که از سالهای گذشته در سند ازدواج پیشچاپ شدهاند و با امضای زوج، وکالت مشروط در طلاق به زوجه اعطا میگردد. این شروط در صورت تحقق، به زن امکان درخواست طلاق میدهد و عبارتند از:
- عدم پرداخت نفقه به مدت ۶ ماه
- سوء رفتار یا سوء معاشرت زوج به حدی که ادامه زندگی را غیرقابل تحمل کند
- ابتلای زوج به بیماری صعبالعلاج که زندگی مشترک را مختل کند
- جنون زوج در مواردی که فسخ نکاح ممکن نباشد
- عدم رعایت دستور دادگاه در مورد ترک اعتیاد
- محکومیت قطعی زوج به حبس ۵ سال یا بیشتر
- ابتلای زوج به اعتیاد مضر که زندگی مشترک را مختل کند
- ترک زندگی خانوادگی بدون دلیل به مدت ۶ ماه
- عقیم بودن زوج که پس از ۵ سال صاحب فرزند نشدن منجر شود
- غیبت طولانی زوج بیش از ۶ ماه بدون دلیل
- ازدواج مجدد زوج بدون رضایت زوجه
- ترک یا شغل نامناسب زوج که به حیثیت خانوادگی آسیب بزند
بهترین شروط ضمن عقد برای زنان
شروط ضمن عقد برای زنان ابزار مهمی برای تأمین امنیت حقوقی است و میتواند جایگزین یا مکمل مهریه شود و با توجه به نابرابریهای قانونی، این شروط حمایت بیشتری را فراهم میسازد و به به شرح زیر می باشند:
- حق طلاق مشروط یا وکالت بلاعزل در طلاق: این شرط به زن وکالت بلاعزل میدهد تا در شرایط خاص، بدون نیاز به اثبات عسر و حرج سخت در دادگاه و فرآیند طولانی طلاق خود را مطلقه کند.
- حق خروج از کشور بدون نیاز به اجازه زوج: زن میتواند بدون کسب اجازه کتبی از همسر، پاسپورت دریافت نماید و به تنهایی یا با فرزندان از کشور خارج شود.
- حق تحصیل تا هر مقطعی دلخواه: زوج متعهد میشود مانع ادامه تحصیل زن در هیچ مقطع دانشگاهی یا آموزشی نشود و هزینهها یا شرایط لازم را فراهم سازد.
- حق اشتغال و انتخاب شغل: زن حق دارد بدون نیاز به اجازه همسر، شغل دلخواه خود را انتخاب و مشغول به کار شود و استقلال مالی و حرفهای داشته باشد.
- حق تعیین محل سکونت: زن هم میتواند محل زندگی مشترک را تعیین کند و زوج موظف است با نظر او همراهی نماید، مگر در موارد استثنایی که خلاف شرع باشد.
- تقسیم اموال اکتسابی (تنصیف دارایی): در صورت طلاق به درخواست زن و عدم سوءرفتار او، تا نصف اموال اکتسابی زوج در طول زندگی مشترک به زن تعلق میگیرد.
- حق حضانت فرزندان پس از طلاق: زن حق حضانت فرزندان را حتی پس از طلاق حفظ میکند و زوج نمیتواند بدون دلیل موجه آن را سلب نماید، که امنیت عاطفی مادر و فرزندان را تأمین میکند
امضا نکردن شروط ضمن عقد
امضا نکردن شروط ضمن عقد توسط زوج، به معنای عدم پذیرش تعهدات مربوطه می باشد و آن شروط الزامآور نمیشوند. این امر عقد را باطل نمیکند، اما حقوق زوجه را محدودتر میسازد و در آینده ممکن است به اختلافاتی منجر شود. اگر زوج شروط را امضا نکند، زوجه همچنان میتواند از راههای قانونی دیگر مانند اثبات عسر و حرج برای طلاق استفاده کند، اما فرآیند سختتر خواهد بود. توصیه میگردد زوجین با آگاهی کامل تصمیم بگیرند و در صورت نیاز، با وکیل متخصص در این زمینه مشورت کنند.
شروط ضمن عقد به جای مهریه
در سالهای اخیر، برخی زوجین به جای مهریه سنگین، شروط ضمن عقد قویتری تنظیم میکنند تا امنیت حقوقی و مالی زن تامین گردد. این رویکرد به دلیل مشکلات اقتصادی مهریههای بالا، رواج یافته است. شروطی مانند تنصیف دارایی، حق طلاق یا استقلال مالی میتوانند جایگزین مناسبی باشند، زیرا اجراییتر هستند. با این حال، مهریه حق قانونی زن است و حذف کامل آن توصیه نمیگردد و بهتر است ترکیبی از مهریه معقول و شروط قوی تنظیم گردد.
نحوه ثبت شروط ضمن عقد
ثبت شروط ضمن عقد در عقدنامه رسمی انجام میگیرد و شروط پیشچاپی با امضای زوج پذیرفته میشوند.شروط اضافی، در بخش توضیحات عقدنامه درج و توسط زوجین و شهود امضا میشود. برای ضمانت بیشتر، میتوانید پس از عقد به دفتر اسناد رسمی مراجعه نمایید و شروط را در سند جداگانه ثبت کنید. سردفتر هم موظف است شروط را قرائت و توضیح دهد.
نتیجه گیری
شروط ضمن عقد ابزارهای ارزشمندی برای ایجاد تعادل در زندگی مشترک هستند و میتوانند از بسیاری از مشکلات بین زوجین جلوگیری کنند. با آگاهی از شروط عقدنامه، زوجین میتوانند ازدواجی آگاهانهتر داشته باشند. مشاوره با متخصصان حقوقی مانند بهترین وکیل طلاق توافقی در شیراز ضروری است تا شروط به بهترین شکل تنظیم گردند.
زنان با امضای قرارداد ازدواج، بخشی از حقوقشان را از خود سلب میکنند. برای مثال؛ حق خروج از کشور، حق طلاق، حق اشتغال، حق انتخاب مسکن و … با مرد میشود. اغلب به دلیل ناآگاهی از شروط عقدنامه یا رودربایستیهایی که قبل از ازدواج وجود دارد؛ این حقوق نادیده گرفته میشود.
باید توجه داشت که درج هر نوع شرطی در ضمن عقد باید با توافق و رضایت هر دو طرف باشد و یک شخص نمی تواند بدون جلب رضایت طرف مقابل به تنهایی شرطی را در عقد ذکر کند.
در ادامه با وکیل شیراز همراه شوید تا با به زبان ساده شروط عقدنامه را بهتر بشناسیم.
شروط ضمن عقد چیست؟
شروط عقدنامه به معنای شرط و شروطهایی است که در سند ازدواج شما از قبل وجود ندارد؛ اما شما با توافق همسرتان و پذیرش طرفین آن را به سند ازدواجتان اضافه میکنید و با امضای آن به رعایتش متعهد خواهید شد.
معمولا دفترخانههای ازدواج مهمترین این شروط را چاپ کردهاند و قبل از عقد در اختیار هر دوی شما قرار میدهند تا آن را مطالعه کنید و هر کدام را که هر دو مایل بودید به سند ازدواجتان اضافه کنید. همچنین به غیر از این شروط چاپی؛ موارد دیگری را هم میتوان با شرایط خاص به مفاد قرارداد ازدواج اضافه کرد. شما میتوانید با مشورت از بهترین وکیل شیراز نسبت به این شروط مطلع شوید.
12 شرطی که در آن حق طلاق با زن است
شروطی که زوجه میتواند بر اساس آن از دادگاه تقاضای اجازه طلاق کند در زیر خلاصه میشود؛
- استنکاف شوهر از دادن نفقه زن به مدت ۶ ماه به هر عنوان و عدم امکان الزام اون به تادیه نفقه و همچنین در موردی که شوهر سایر حقوق واجبه زن را به مدت ۶ ماه وفا نکند و اجبارا به ایفا هم ممکن نباشد. نفقه خرجی خانم در زندگی مشترک محسوب میشود که بر اساس نظر دادگاه و قاضی و شان خانم و آقا و اموال و در آمد آقا مشخص شده و به خانم در ازای نیازهایی مانند خوراک و پوشاک و … پرداخت میشود. در صورتی که آقا به مدت ۶ ماه به خانم نفقه پرداخت نکند خانم میتواند با ارائه دلیلش برای طلاق اقدام نماید.
- سوءرفتار یا سوءمعاشرت زوج به حدی که ادامه زندگی را برای زوجه غیرقابل تحمل نماید.
- ابتلا زوج به امراض صعب العلاج به نحوی که دوام زناشویی برای زوجه مخاطره آمیز باشد. برای این مورد خانم میتواند به دادگاه مراجعه کند و با ارائه مدارک پزشکی معتبر مبنی بر بیماری صعب العلاج برای طلاق اقدام کند.
- جنون زوج در مواردی که فسخ نکاح شرعا ممکن نباشد. ابتلای آقا به بیماریهای روانی به طوری که قابل درمان نباشد و زندگی خانم را دچار مشکل کند یا جان خانم در خطر باشد میتواند دلیلی برای اقدام طلاق باشد. فقط باید توسط مدارک پزشکی معتبر به دادگاه ثابت شود.
- عدم رعایت دستور دادگاه در مورد منع اشتغال زوج به شغلی که طبق نظر دادگاه صالح منافی با مصالح خانوادگی و حیثیت زوجه باشد. وقتی اقا مشغول کاری باشد که با نظر دادگاه مخالف باشد یا شان زندگی خانم در نظر گرفته نشده باشد میتواند دلیلی برای طلاق باشد. ولی این شرط به این صورت نیست که هر شغلی که از نظر خانم کسر شان بود دلیلی برای طلاق باشد بلکه نظر دادگاه هم بسیار مهم است.
- محکومیت شوهر به حکم قطعی به مجازات۵ سال حبس یا بیشتر یا به جزای نقدی که بر اثر عجز از پرداخت منجر به ۵ سال بازداشت شود یا به حبس و جزای نقدی که مجموعا منتهی به ۵ سال یا بیشتر بازداشت شود و حکم مجازات در حال اجرا باشد.
- ابتلا زوج به هر گونه اعتیاد مضری که به تشخیص دادگاه به اساس زندگی خانوادگی خللی آورد و ادامه زندگی برای زوجه دشوار باشد. اگر مردی اعتیاد داشته باشد و از ترک کردن آن خودداری کند یا بعد از ترک کردن مجدد سمت اعتیاد برود خانم میتواند با ثابت کردن عسر و حرج اقدام به طلاق کند. عسر و حرج یعنی بوجود آمدن وضعیتی که ادامه زندگی را برای خانم بسیار سخت و همراه با مشقت کند.
- زوج زندگی خانوادگی را را بدون عذر موجه ترک کند تشخیص ترک زندگی خانوادگی و تشخیص عذر موجه با دادگاه است و یا ۶ ماه متوالی بدون عذر موجه از نظر دادگاه غیبت نماید.
- محکومیت قطعی زوج در اثر ارتکاب جرم و اجرا هرگونه مجازات اعم از حد و تعزیر در اثر ارتکاب جرمی که مغایر با حیثیت خانوادگی و شئون زوجه باشد تشخیص ایکه مجازات مغایر با حیثیت و شئون خانوادگی است با توجه به وضع و موقعیت زوجه و عرف وموازین دیگر دادگاه است.
- در صورتی که پس از گذشت ۵ سال زوجه از شوهر خود به جهت عقیم بودن یا عوارض جسمی دیر زوج صاحب فرزند نشود. بهتر است بدانید برای هر یک از مواردی که مربوط به علم پزشکی است، تائید رسمی پزشکان معتبر برای رای دادگاه لازم و ضروری است.
- در صورتی ک زوج مفقود الاثر شود و ظرف ۶ ماه پس از مراجعه زوجه به دادگاه پیدا نشود.
- زوج همسر دیگری بدون رضایت زوجه اختیار کند یا به تشخیص داگاه نسبت به همسران خود اجرای عدالت ننماید.
مهمترین شروط عقدنامه در زمان عقد
تا این قسمت شروطی که به صورت پیش فرض در عقدنامه نوشته شده است را بررسی کردیم. بعضی از شروط هستن که خانم و آقا میتوانند در زمان عقد به سند ازدواج اضافه کنند که به از آنها به عنوان شروط تکمیلی یا شروط عقدنامه یاد میشود، در بخش بعد به آن می پردازیم.
- وکالت در طلاق
معمولاً خانم تحت شرایط خاصی میتواند اقدام به طلاق بکند. که در بعضی مواقع اثبات این شرایط برای خانم بسیار سخت و یا حتی نشدنی است. برای بوجود نیامدن این مشکلات بهتر است آقا در زمان عقد وکالت در طلاق یا حق طلاق را به خانم بدهد که خانم هم مانند آقا در صورت وقوع شرایط سخت بتواند اقدام به طلاق کند.
بهتر است سه نکتۀ مهم در وکالت طلاق رعایت شود تا اعتبار کافی برای اجرایی شدن را داشته باشد.
- وکالت به صورت بلاعزل باشد. به این معنا که همیشگی باشد و در هر زمان که نیاز شد خانم بتواند از این وکالت استفاده کند.
- حق توکیل به غیر داشته باشد تا خانم بتواند به جای آقا وکالت به وکیل دهد تا به جای ایشان در امور مربوط به طلاق حضور داشته باشند.
- حق اسقاط در تجدید نظرخواهی و فرجام خواهی داشته باشد تا بعد از صدور رای دادگاه خانم بتواند بدون معطلی ۴۵ روزه به دفترخانه مراجعه کند و صیغه طلاق جاری شود.
- حق ادامه تحصیل
امروزه بیشتر زوجین این مشکل را ندارند و خانمها میتوانند بدون مشکلی از جانب همسرشان برای تحصیل اقدام کنند. ولی از آنجایی که در مشکلات و دعواهای خانوادگی آدمها رفتارهای غیر قابل پیش بینی از خود بروز میدهند بهتر است که این شرط در عقدنامه به این صورت ذکر شود که زوج، زوجه را در ادامه تحصیل تا هر مرحله که زوجه لازم بداند و در هر کجا که شرایط ایجاب نماید مخیر میسازد.
- حق اشتغال
حق اشتغال یکی دیگر از شروط عقدنامه است که زوجین می توانند به شرط کنند. در جامعه امروز که خانمها پابه پای آقایون در عرصههای مختلف مشغول به کار هستند داشتن حق اشتغال از مهمترین شروط حساب میشوند. حتما شنیدهاید که خانمی تحصیلات دانشگاهی قابل توجهی را گذرانده ولی به دلیل عدم اجازه همسرش نتوانسته واد بازار کار شود. پس با توجه به تجربیات مختلف بهتر است حتما این شروط در عقدنامه عنوان شود.
- حق خروج از کشور
خانمها به صورت پیش فرض قبل از ازدواج برای خروج از کشور نیاز به اجازه کتبی پدر یا جد پدری خود دارند. بعد از ازدواج این مسئولیت به همسرانشان داده میشود که در هنگام خروج از کشور اجازه این کار را به ایشان بدهند. زمانی که این شرط به صورت کتبی در عقدنامه نوشته نشده باشد که خانم اجازه خروج از کشور را دارد، برای این کار در زمان گرفتن پاسپورت برگه ای را همسرش امضا میکند که به معنای اجازه خروج از کشور برای خانم است.
بهتر است بدانید بعد از عقد و ازدواج با مراجعه به دفتر اسناد میتوانید تمامی شروط را به صورت رسمی تغییر دهید. برای مثال آقا بعد از عقد هم میتواند حق طلاق، حق خروج از کشور و حق تحصیل را به همسرش بدهد. برای ثبت شروط ضمن عقد بهتر است که حتما با وکیل پایه یک دادگستری مشورت کنید تا ایشان با علم کافی وکالت نامه شما را تنظیم نماید.
- حق انتخاب محل زندگی
در بعضی مواقع با توجه به شرایط خانم و آقا، خانم می تواند شرطی را طلب کند که انتخاب شهر زندگی زوجین در اختیار او باشد. در حالت عادی این حق در زندگی زناشویی بر عهده آقا است. در صورتی که این شرط به خانم داده شود، محل زندگی زوجین را خانم مشخص می کند.
کلام آخر
با توجه به مواردی که گفتیم ممکن است زوجین خواهان اضافه کردن شرط جدیدی به عقد نکاح خود باشند. در این خصوص باید گفت که با توافق و رضایت طرفین در صورتی که شرط طبق موارد قانونی باشد؛ می توان آن را نیز به شروط ضمن عقد اضافه کرد.
لازم به ذکر است مشورت قبلی با وکیل و حضور وی در جلسه عقد میتواند ضمن آگاهی شخص از حقوق وی باعث اطمینان خاطر طرفین و جلوگیری از به وجود آمدن هرگونه اشتباه یا اختلاف در زمینه دعاوی خانواده یا تخلفی باشد. برای تنظیم نوبت جلسه مشاوره با بهترین وکیل خانواده در شیراز سجاد محمدی با شماره 09171235873 تماس بگیرید.
